অধ্যায় ১: “পাতৰ ছাঁ” দেউৰিছোৰ পৰা মাত্ৰ কিছুমিনিট বাট, হাফলঙৰ পৰা উত্তৰে থকা ঘনজংঘলত বনকৰ্মী অনিল চাংচংগাই তেতিয়া তেওঁৰ দৈনিক পৰ্যবেক্ষণ কামৰ শেষ মুহূর্তত আছিল। আগৰ ৰাতিপুৱাতে বতৰটো কিছুমান অস্বাভাৱিক আছিল—জংঘলৰ ওপৰত ক’লা কুঁৱলি, নিচেই ৰঙা জোনাকৰ আভা, আৰু বহুদিনৰ পিছত শুনা বনৰীয়া হাতীৰ মিহি ভেকুলা। তেওঁক সেই দিনা এটা বিশেষ অঞ্চললৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত সদায়জোপা কিছু অজানা গছপুল ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিব লাগে। সেই অঞ্চলটোত পাহাৰীয়া মাটিত হেঁপাহৰ দৰে চুপ চাপ গধুৰ গন্ধ আছিল, যেন শতাব্দীৰ গোপন কথা সেই মাটিয়ে লুকাই ৰাখিছে। পথাৰৰ মূৰত পইচাৰ দৰে জিলিকি থকা এটা কুঁহিপাত তেওঁৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিলে। পাতটো বেলি পোৱা ঠাইত থকাৰ কথা…
-
-
লহৰী বৰঠাকুৰ অধ্যায় ১ — অভিযানৰ সূচনা বিকাশ, পবন আৰু দিপু—তিনিজনেই শৈশৱৰ বন্ধু, গুৱাহাটী চহৰৰ এটি খুদাকৈ অলিগলিৰ মাজেৰে সময় অতিবাহিত কৰা, স্কুলৰ বেঞ্চ ভাগ কৰি লোৱা আৰু পুস্তক-পত্ৰৰ মাজে সপোন গাঁথা জীৱনৰ সঙ্গী। কলেজৰ গ্ৰীষ্মকালীন বন্ধত তেওঁলোকে সিদ্ধান্ত লয় এবাৰ নিৰ্জন ঠাইত ভ্ৰমণ কৰিবলৈ যোৱাৰ; গুৱাহাটীৰ বোলচাল, হৈচৈ আৰু বেয়া বতৰৰ পৰা বহু দূৰ, ক’ত বাৰিষাৰ জলেৰে নুমাই থকা নদী, কুঁৱলীৰ আঁৰ আৰু বনজাৰুলিত ঠাই। পবনৰ কাকাই যি আগতে অসমৰ গাঁও-বন ঘূৰি ফুৰিছিল, তেওঁ এজন বৃদ্ধৰ কথা কৈছিল, যি ৰেলগাড়ীত সহযাত্ৰী হৈ মিচিং গাওঁৰ কথাৰ লগত এজন অচিন্তনীয় গুপ্তধনৰ কাহিনী জোড়িছিল। সেই দিনটো অতি বতাহীয়া আছিল, গুৱাহাটী ষ্টেচনত ৰেলগাড়ীৰ…
-
ইন্দ্ৰাণী বৰা ১ পুৱাৰ কুঁৱলীৰে ঢকা পাহাৰৰ কোলাত থকা নিস্তব্ধ, কুঁৱলীৰে আবৃত এক গাঁও—নিধন নগৰ। নামটো শুনিলেই যেন সময়ৰ অন্ধকাৰত গুঁজি থকা কিবা এটা অতীতৰ ছাঁ যেন অনুভূত হয়। তিনিঘণ্টাৰ দীৰ্ঘ যাত্ৰাৰ অন্তত ড° অভিষেক বৰাৰ গাড়ীখন পাহাৰ বগা কাঁচপথত ধূলি উৰুৱাই আহি গাঁওখনত ভৰি দিলে। সেই সময়ত যেন সময় থমকি ৰ’ল—অভিষেকৰ হিয়াত এক গম্ভীৰ অনুভূতিৰ সোঁতৰ দৰে কিবা এটা বোৱ খাই গ’ল। গাঁওখন বন-জংগলেৰে ঘেরা, যেন কিছুমান বুঢ়া গছ পাহাৰখন আগলে ৰখা পুৰণা সৈনিক। ওঁঠালিৰ দৰে স্তব্ধতাৰ মাজত গাঁওখন থিয় হৈ আছে, যেন কিবা এটা লুকাই থকা সত্যৰ পাহাৰীয়া প্রহেলিকা। গাঁওবাসী খুব কম সংখ্যাত—বুঢ়া, অভিজ্ঞ মুখ, যি কোনো নতুন…
-
সুমনা সাইকি সূৰুযটো ধেমাজিৰ পূবপাহাৰৰ আঁৰেদি মঙহৰ দৰে গলি গৈছিল। তিৰবিৰাই উঠিছিল সোণালী পোহৰ, যিটো ধানখেতি জুৰি আগ বঢ়িছিল যেন সেউজৰ বুকুত জুইৰ ৰেখা। ৰঙালী বিহুৰ গন্ধ কেৱল দিনপঞ্জিতেই নহয় — মাটিৰ সোঁতত, বাঁহৰ জোপাত, আৰু মানুহৰ হাঁহিৰ ধ্বনীতো জীয়াই উঠিছিল। বৰপথাৰ পাহাৰৰ তলত থকা মেলাৰ মাটি জীয়াই উঠিছিল — যেন বোলবোলা মাত, ঢোল-পিপাৰ গৰ্জন আৰু ওলাই অহা কঁকালৰ হাহাকাৰৰ মাজত এটি সজীৱ কাব্য। বাঁহেৰে সাজি উঠা দোকানবোৰত গামোচাৰ চাৰুকোণীয়া বুটাম যেন ফুলে ফুলে উঠিছিল। গাঁৱৰ ছোৱালীবোৰে সেউজীয়া-ৰঙা মেখেলা-চাদৰ পিন্ধি লুকমৰা অলংকাৰৰ দৰে চকুত জ্বলি উঠিছিল। ল’ৰাবোৰে ধুতি-কুৰ্তা আৰু গামোচাৰে পিঠিত জাঁপিঁ লৈ চহকাৰ জোকত মাত লগাইছিল। গৰম তিল-পিঠা, লাৰুৰ…
-
মিতুল কাশ্যপ ১ চেলেংজান—ধেমাজি জিলাৰ সীমান্ত অঞ্চলত অৱস্থিত এটা নিস্তব্ধ, সৰু গাঁও। গাঁওখনৰ চাৰিওফালে বন, নদী আৰু পাহাৰৰ মিলনস্থলী যেন কোনো সুপ্ত মানচিত্ৰৰ এখন বিস্মৃত কোণ। ইয়াৰ কাষেদি বৈ যায় নুমালঙ নদী—মাত্ৰ বৰষুণৰ দিনত যাৰ খৰস্ৰোতা উথলি উঠে, তেনে সময়ত সীমান্ত ক’ত শেষ, ক’ত আৰম্ভ—বুজি পোৱা দুস্কৰ হয়। বনৰ গাত গাঁঠি বান্ধি বান্ধি জীয়াই থকা মানুহবোৰ, প্ৰকৃতিৰ লগত যেন এক জৈৱিক সঁপিয়নিত ভগ্নস্বৰূপে জড়িত। এই গাঁওখনতে এটি পুৰণি কাঠৰ ঘৰ আছে, যাক ‘জোনাকীঘৰ’ বুলিয়েই চেনে সকলো। কাহিনীটো আৰম্ভ হয় এই জোনাকীঘৰলৈ এজন নতুন মানুহ আহি উপস্থিত হোৱাৰ পৰা—ডঃ সৃজন বৰা, এজন বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষক। সৃজন গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসংখ্যা আৰু ইকোলজীৰ ডক্টৰেট…
-
ৰাহুল কটকী নীলগৰা গাঁওখন মহানগৰৰ পৰা বহু দূৰৈত অৱস্থিত এক সৰু পল্লী। গাঁওখনৰ নামটো পোহৰৰ আশ্বাস দিয়াৰ দৰে, কিন্তু গাঁৱঁখনৰ মাজত লুকাই থকা গোপনীয়তা আৰু কাহিনীবোৰ সিহঁতক আতৰাবলৈ যথেষ্ট। মাটি, বাট, আৰু বটগছৰ পাতবোৰে নিজা কাহিনী বলে। এই গাঁওখনৰ বয়স পঞ্চশ বছৰীয়া নোহোৱা, কিন্তু তাৰ সৈতে জড়িত কিমান অজান পৰ্ব, গোপন কথা আৰু চমকপূৰ্ণ ইতিহাস আছে। অনুৰাগ বৰা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইতিহাসৰ ছাত্ৰ, তেওঁৰ পঢ়াশুনাৰ অংশ হিচাপে এই গাঁওখনৰ লোককথা আৰু ইতিহাসৰ ওপৰত গবেষণা কৰিবলৈ আহিছিল। গুৱাহাটীলৈ পৰা বহু ঘন্টা যাত্ৰাৰ পিছত, ৰঙা ধূলিয়াৰ বাট অতিক্ৰম কৰি, বনজঙ্গল আৰু পৰ্বতৰ মাজেৰে পৰি, তেওঁ অবশেষত নীলগৰালৈ উপস্থিত হয়। গাঁওখন শান্ত, সৰু, আৰু…