দিব্যজ্যোতি দেৱচৌধুৰী ১ অভিজিৎ বহুদিনীয়া ছাত্ৰবাসৰ বিৰক্তিকৰ ভিৰভাঁটিৰ পৰা মুক্তি বিচাৰিছিল। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষক হিচাপে তেওঁৰ দিনচৰি কাগজ-পত্র, কিতাপ আৰু গৱেষণাৰ চাপত ভৰ্তি। তেওঁ ভাবিছিল—এটা শান্ত, নিৰ্জন ঘৰ পাই থকাৰ পৰা হয়তো মনৰ স্থিৰতা আহিব, আৰু নতুন প্ৰবন্ধ লিখাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মনোযোগ পোৱা যাব। সেই অনুসন্ধানতেই একদিনে তেওঁ পালে মাৰ্গহাটৰ এটা পুৰণি দুইতলা ঘৰৰ ঠিকনা। গুৱাহাটীৰ মূল নগৰৰ কোলাহলৰ পৰা অলপ আঁতৰৰপৰা হলেও, ঘৰখনৰ সৰু উঠোন আৰু মাটিৰ গন্ধত ভিজা পৰিৱেশত এক ধৰণৰ সান্ত্বনা আছিল। যদিও ঘৰৰ বাহ্যিক গঠনটো সলনি-ভাঙি পোৱা যায়—মজবুত কাঠৰ দৰজাৰ কাষে কাষে কাষ্ঠখণ্ড মলিন হৈ পৰা, জানলিৰ কাচবোৰত দাগ ধৰা—তথাপি সেই নিঃশব্দত অভিজিৎ এক ধৰণৰ অদ্ভুত…
-
-
মাধুৰ্য বৰুৱা চাঁদমাৰী গাঁওটোৰ পৰুৱা পথ, বুজ খোৱা গধূলি, আৰু মাজৰপৰা জুখা বৰষুণত দৰিছে থকা ৰঙা মাটিৰ পথ। সেই পথৰ কাষতে আছিল এখন জুৰুলি থকা, ডাঙৰ অশ্বত্থ গছ—গাঁওবাসীয়ে যাক কৈছিল “ৰূপহী গছ”। কিয়না, গছটোৰ ছাঁত প্ৰায়েই দেখা যোৱা এজনী ৰূপহী সোণোৱালী ছোৱালী, যাৰ আচল উৰে বতাহত, চকুত মেঘৰ ধোঁৱা। গাঁওবাসী কয়, জোনাকপোহৰত সেই গছৰ ছাঁত এগৰাকী যুৱতী বহি থাকে—চুপচাপ, চকু মেলি তাক মাত্ৰ, কথা নকৰে। কেতিয়াবা হাঁহে, কেতিয়াবা কান্দে। কেতিয়াবা দেখা যায় গছটোৰ দাঁতি মাটি দিঙি হাবি-ডাঙৰ কৰি পৰিছে—সেই দাঁতিৰ মাজতেই শুনা যায় ৰুপহীৰ কণ্ঠস্বৰ, যেন ক’ব বিচাৰে—”মই ইয়াতে আছো…” নতুন সময়ৰ যুৱক-যুৱতীয়ে এইবোৰক কল্পনা বুলি উৰুৱাই দিয়ে, কিন্তু গাঁওখনৰ…