கிருஷ்ணமூர்த்தி ராகவன்
பகுதி 1 – சாமான்ய பெண்ணின் காலை
அந்த காலை அவள் கண்களைத் திறந்ததும், பழைய லட்சுமி சடையின் நெருப்பு வாசனை, நெற்றி குங்குமம், கதவு வழியாக புகும் வெளிச்சம், எல்லாமே பழக்கம் போல இருந்தது. ஜெயசீதா—பள்ளி ஆசிரியையான அவள்—மலையெல்லாம் தூறிய மழையின் சத்தத்தில் விழித்தாள். கோபுரக்குடிசியில் இருக்கும் வீடு, இரும்பு கூரை, மேகக் கொட்டத்தில் பீடி போல நனைந்துவிடும். ஆனால் ஜெயசீதாவுக்கு அதுவும் ஒரு அழகான பாசம். பையன் கார்த்திக் இன்னும் தூங்கிக்கொண்டிருந்தான், தூக்கத்தில் சத்தம் கேட்கும் போதும், சரியாக ஒரு கணம் விழிக்கிறான், பிறகு மீண்டும் உறங்கிச் செல்கிறான். அவனது முகத்தில் படர்ந்திருந்த அமைதி, அவளுக்கு ஒரு காரணமில்லாத நிம்மதியாக இருந்தது. அவள் மெதுவாக எழுந்து சமையலறைக்குப் போனாள்.
சாயம் குழம்பும், தோசைக்கும் மாவும், வெந்தயக் கீரை மசியலும் அவள் நினைவில் ஓடின. எப்போதும் போல, இன்று காலையிலேயே பள்ளிக்குப் போனாக வேண்டியது. ஆனால் இன்று ஓர் ஆளும் வந்திருப்பதாக கூறப்பட்டிருந்தது. மாவட்ட கல்வி அலுவலர்—ஒரு ஆய்வுக் குழுவோடு. பள்ளிக்கூட நிலை, மாணவர்களின் மேம்பாடு, ஆசிரியர் செயல்பாடு எல்லாம் பார்க்கப்படுவதாகவும், அதற்கான அடிப்படையில் சில பள்ளிகள் மூடப்படும் என்றும் ஏற்கனவே கடிதம் வந்திருந்தது. ஜெயசீதா அந்தக் கடிதத்தை மூன்று முறை வாசித்திருந்தாள். அதன் எழுத்துகளெல்லாம் அவளுடைய நிம்மதிக்குள் நுழைந்து, குடியிருந்துவிட்டது போல.
அவளது கணவன் பரமேஸ்வரன், மது பழக்கத்தால் தன் வாழ்க்கையை நசுக்கியவன். வேலைக்குப் போவது இல்லை. வீட்டிலேயே உட்கார்ந்து சிகரெட் புகைக்கும், ஜெயசீதாவின் சம்பளத்தில்தான் வீட்டு செலவுகள் செல்லும். ஆனால் அவள் ஒவ்வொரு நாளும் அதை குறித்து யோசிக்க மாட்டாள். அவளுக்குள் ஒரு பசுமை இருக்கிறது. பள்ளியில் உள்ள மாணவர்களைப் பார்த்ததும், அவளுக்கு தன் வாழ்க்கையின் அர்த்தம் நினைவுக்கு வருகிறது.
அன்று காலையில் கார்த்திக்கிற்கு மூன்று நெய்தோசை கொடுத்து, ஒரு வழியாக ஊர்க்கண்வாயில் இருக்கும் அரசு பள்ளிக்குச் சென்றாள். வழியெல்லாம் மழை. மண்ணின் வாசனை. அவளுடைய தோளில் புத்தகங்களால் சுமை. ஆனால் அவள் முகத்தில் ஒரு வாடை இல்லை. பள்ளிக்கூடம் வந்ததும், கேட் குரல் கேட்டது—வள்ளி அக்கா, துப்புரவு செய்யும் பெண்—”என்னம்மா, ஆய்வாளர் இன்று வராரு. தலைமை ஆசிரியர் முதல்ல உங்களிடம் பேசச் சொன்னாரு.” அவள் மெதுவாக தலை ஆட்டினாள். உள்ளே சென்றதும், பள்ளியின் தோற்றம் கண்களில் விழுந்தது—வெறும் சுவர், பழைய மேஜை, குடை போடாத ஜன்னல், குழப்பமான புத்தகக் குவியல். ஆனால் ஒரு வகுப்பறை மட்டும் மாறியது. அது ஜெயசீதா கற்றுத்தரும் வகுப்பு.
அதில் அவள் சுவரில் குழந்தைகளின் வரைபடங்கள், பழமொழிகள், மற்றும் சமூக அறிவியல் புகைப்படங்களை ஒட்டி வைத்திருந்தாள். குழந்தைகளின் பெயர்கள் வாசிக்கக் கூடிய வண்ணம், ஒவ்வொரு மேசையிலும் பென்சில் பெட்டி, மற்றும் கூர்மையான பொம்மைகள். அவளது மாணவர்கள், அவளுக்கே தெரியாமல் ஒரு வாழ்க்கையின் பக்கம்.
“ஜெயசீதா மேடம்!”—தலைமை ஆசிரியர் அழைத்தார். அவள் வெளியே போனாள். முன்பக்க வாசலில் ஒரு காரும், அதிலிருந்து இறங்கும் மூன்று ஆட்களும்—ஒருவர் பெண்மணி, கண்ணாடி, சீரான சட்டைப் பாவாடை, மற்றவர்கள் இருவர் விரிவாக நோட்டெடுக்கும் ஆட்கள். அனைவரும் பள்ளிக்கூடத்தை சுற்றிக் காண ஆரம்பித்தார்கள்.
“இந்த வகுப்பறை யாருடைய?” அவர்கள் ஒருவரது விரல் அவளது வகுப்பைச் சுட்டியது. தலைமை ஆசிரியர் சம்மதித்தபடி, “ஜெயசீதா மேடம்தான்.” அப்போதுதான் அவர்கள் அவளை முழுமையாகப் பார்த்தார்கள். “நீங்கள் ஏன் இப்படி வகுப்பை ஒழுங்குபடுத்தினீர்கள்?” அவர்கள் கேட்டார்கள். அவள் மெதுவாக சொன்னாள், “இந்த பசங்க எல்லாம் படிக்க ஆரம்பிக்கறது, வீட்டில இல்லை, சுவரும் புத்தகமா இருக்கணும்… படிப்பதுக்கு ஆர்வம் வரும்.”
அந்த வார்த்தைகள், ஓர் எளிமையான உண்மை போலவே, ஆய்வாளரின் மனதில் பதிந்தது. அவர்கள் மெதுவாக உற்றுப் பார்த்தார்கள். ஒரு சிறிய மின்சிறைபோல அவளது வகுப்பு தெரிந்தது, ஆனால் அந்தச் சிறையில் ஒளி இருந்தது. குழந்தைகளின் குரலும் இருந்தது.
“நாளை மாவட்ட அலுவலகத்தில் ஒரு விழா இருக்கு,” அந்த பெண்மணி சொன்னாள், “சிறந்த ஆசிரியர்களுக்கான. உங்களைப் பரிந்துரைக்கலாம். தயாரா?”
ஜெயசீதா தயங்கினாள். விழா, பாராட்டு, மேடையில் செல்வது—all of it unfamiliar. ஆனால் அவர் முகத்தைப் பார்த்ததும், ஒரு நம்பிக்கை இரண்டாவது முறையாக அவளுக்குள் ஊர்ந்தது.
“நன்றி, மேடம்,” அவள் சொன்னாள், “நான் ஒரு சாமான்ய பெண் தான். ஆனா ஒவ்வொரு பையனும் படிச்சா, அதுக்குள்ள ஒரு பெருமை இருக்குது.”
மழை நின்றது. ஆனால் அந்த நாள், ஜெயசீதாவின் வாழ்க்கையில் ஒரு புதிய வானிலை ஆரம்பித்தது.
பகுதி 2 – உள்அரங்க விழாவின் வெளிச்சம்
அடுத்த நாள் காலை பள்ளிக்கு செல்லும் பாதையில் ஜெயசீதாவின் கால்கள் நுட்பமாய் நடந்தாலும் உள்ளத்தில் புழுதியேறியது. அவளுக்குள் பல ஆண்டுகளாக பதுக்கி வைத்திருந்த மரியாதை பற்றிய பசப்பும், தன்னலமற்ற முயற்சிக்குப் பாராட்டுக்குரிய வாய்ப்பு என்று மனம் ஏற்கும் நம்பிக்கையும் கோரிக்கையாய் கிளம்பி வந்தது. அவள் பசித்திருந்தது போல இருந்தது—ஒரு இனிப்பு பாராட்டுக்காக அல்ல; ஒவ்வொரு நாளும் அவள் சுவாசித்த பயணத்தின் அங்கீகாரத்துக்காக.
பள்ளிக்கூட வாசலில் தலைமை ஆசிரியர் நாகராஜன் அவளை பார்த்ததும், “ஜெயசீதா மேடம், இந்தோ உங்களுக்கான அழைப்பிதழ். கல்வி அலுவலர் மேடம் சொன்னதுப்படி, நேரம் மிக முக்கியம். மாலை ஐந்து மணி வரை மாவட்ட வளாகத்தில் இருக்கணும்.”
அவள் அழைப்பிதழை பார்த்தாள். அந்த வெள்ளை காகிதத்தில் சிவப்புப்பட்டையில் ஒளிரும் “அரசு கல்வி விழா – சிறந்த ஆசிரியர் விருது” என்ற எழுத்துகள், அவள் வாழ்க்கையில் காணாத ஓர் அழகு. ஆனால் உடனே அவள் முகத்தில் ஒரு அச்சம். மாலை ஐந்தே மணி என்றால்—கார்த்திக்கின் உண்ணும் நேரம், பரமேஸ்வரன் மதுபானத்திற்கு கோபப்பட நேரம், வீட்டுப் பணிக்குத் தயாராக வேண்டிய தருணம். இந்தப் பயணம் அவளுடைய தனிப்பட்ட தார்மீகத்தின் மேல், ஆனால் குடும்பத்தில் அது ஒரு சிக்கலான சோதனை.
“நீங்க போங்க மேடம்,” நாகராஜன் சொல்லிக்கொண்டே இருந்தார். “பழைய வேளாண் பள்ளி, அதுதான் விருந்திற்கான இடம். உங்களால்தான் இந்தக் கிராமம் இப்பதான் நம்பிக்கையோட பள்ளிக்கு அனுப்ப ஆரம்பிச்சாங்க.”
மாலை வந்தது. ஜெயசீதா பழைய புடவையை எடுத்தாள். அதில் சிறிய ஆழமான பச்சை நிறத்தில் பட்டுப் பட்டு மின்னியது. அவளுக்கு அப்படியே பெரிய மேடையில் பேச நினைப்பது போல பயமாக இருந்தது. ஆனால் கார்த்திக்கின்மீது அவளுக்குப் பெருமை இருந்தது. “அம்மா இன்று பரிசு வாங்கப் போறாங்க. நா வீட்ல இருக்கேன்,” அவன் சொன்னது. அவளது கண்கள் சற்றே நடுங்கின.
பரமேஸ்வரன் அந்த நேரம் கதவோரத்தில் இருந்தான். “நீயே தான் வீட்ல வேலை பார்த்து, படிக்க வெச்சு, நானும் இந்த வீட்டுல இருந்துட்டு சும்மா பார்துறேன். போ, உன்னால முடிஞ்சா நீ பேசிப்பார்.”
அவள் பதில் சொல்லவில்லை. அவள் முகத்தில் கோபமும் இல்லை, பாராட்டும் இல்லை. அவள் எப்போதும் போல அமைதியோடு வாசல் கடந்தாள்.
அவள் விழா அரங்கத்தை அடைந்தபோது, மேடையின் மீது கறுப்பு-சிவப்பு துணிகள் கட்டப்பட்டிருந்தது. மின்விளக்குகள் மெதுவாகப் பற்றியபடி, ஒலி ஒளியுடன் விருந்தினர்கள் வரவேற்கப்பட்டார்கள். பள்ளி மாணவர்கள் பாடல் பாடினர், சில ஆசிரியர்கள் உரை நிகழ்த்தினர். பின்னர் பட்டியலில் அவளது பெயர் அழைக்கப்பட்டது.
“மாணவர்களின் வாழ்க்கையை மாற்றியமைத்த, பசுமை முகமாக அமைந்த ஒரு பெண்—திருமதி ஜெயசீதா.”
அவள் மேடையில் நடந்தாள். அவளது கால்கள் சிறு அதிர்வோடு நகர்ந்தன. அவளது பார்வை பார்வையாளர்களின் இடையே ஒரு தலையணை தேடியது, ஆனால் நபர்கள் அவளுக்குப் புதிதாக இருந்தனர். ஆனால் மேடையின் ஒளி, அந்தக் காகித விருதும், ஒரு மெல்லிய இசையிலும், அவளுக்குள் ஒரு வேரெடுக்காத செடியை வளர்த்தது. அந்தச் சான்றிதழ் அவளது வாழ்க்கையின் ஒவ்வொரு சாதாரண நாளுக்கும் ஒரு கவிதை போல இருந்தது.
“நான் ஒரு சாதாரண பெண்,” அவள் பேசத் தொடங்கினாள். “ஆனால் இந்த மாணவர்கள்—இவர்கள் தான் என் ஆசை, என் வெற்றி. நம்ம ஊர்ல கற்றல் என்பது வீடு வரை வரணும். பெண் பிள்ளைகளும் பள்ளிக்கூடம் வரணும். அதுக்காக நான் செய்யறது எல்லாம் என் கடமை.”
மேடையில் இருந்த அரசுத்துறை அதிகாரிகள் மேல் வணக்கம் செலுத்தினார்கள். அலுவலர் மேடம் அவளிடம் சொன்னார், “அம்மா, உங்களைப் பார்த்தாலே தெரிகிறது. நம்ம ஆசிரியர்களோட சமூகம் என்னவென்று.”
விழா முடிந்ததும், எல்லோரும் அவளிடம் கை கொடுத்தார்கள். புகைப்படக்காரர் பல கோணங்களில் படம் எடுத்தார். பிறகு, மேடையில் இருந்த குரல் அழைத்தது: “ஜெயசீதா மேடம், ஒன்னு பேசவேண்டிய சின்ன உதவிக்கே.”
அவள் மெல்ல வந்தாள். மேடையில் இருக்கின்ற மற்றொரு பெண் அதிகாரி சொன்னாள், “அம்மா, நீங்கள் விருப்பமிருக்கா இன்னொரு மூன்று மாதம் மாவட்ட பயிற்சி வகுப்புக்கு பங்கேற்பீங்களா? தேர்வு செய்யப்படும் ஆசிரியர்களுக்கு நம்ம வழிகாட்ட வேண்டும்.”
அவள் பதில் சொல்ல மறந்தாள். அவள் கால்கள் நிலை நிறுத்தின, ஆனால் மனம் பயத்துடன் இருந்தது. “நான் யோசித்து சொல்லலாமா?” அவள் கேட்டாள். “தயாராயுங்கள் அம்மா. உங்கள் கதையெல்லாம் இன்னும் பல பெண்களுக்கு தெரியவேணும்.”
விழா முடிந்து, இரவில் வீட்டுக்குத் திரும்பியபோது, சந்திரனைப் போல அமைதியோடு நடந்தாள். வாசலில் கார்த்திக் தூங்கிக் கொண்டிருந்தான். பரமேஸ்வரன் வெளியில் அமர்ந்திருந்தான், புகையிலையோடு.
“பரிசு வாங்கியாச்சா?” அவன் கேட்டான்.
அவள் சிரித்தாள். “பெரிய பரிசு. என் கதையை யாரோ கேட்டாங்க.”
பரமேஸ்வரன் அதிர்ச்சியோடு பார்த்தான். ஒருமுறை அவளது நிழல் தான் வீட்டை ஒளிரச்செய்தது என்பதை உணர்ந்தான்.
பகுதி 3 – நடுக்கத்தில் விதையிடும் ஆசை
விழாவுக்குப் பிறகு ஜெயசீதா பள்ளிக்குச் சென்ற நாள், பசுமை மீண்டும் அவளது வார்த்தைகளாக மாணவர்களை ஆட்கொண்டது. ஆனால் அந்த பரிசும் பாராட்டும் அவளுக்கு மாத்திரம் அல்ல. அது ஒரு பசுமைக்கடலை விதைப்பதுபோல் பள்ளிக்கூடத்தின் மனநிலையில் ஓர் நம்பிக்கையையும் விதைத்தது. மாணவர்களும், மற்ற ஆசிரியர்களும், இப்போது அவளை வேறொரு பார்வையில் பார்க்கத் தொடங்கினர். “மேடம், எனக்கும் உங்களைப் போல ஆசிரியர் ஆகணும்,” என்றாள் ஷகிலா. “நீங்க தான் ரொம்ப நல்லா கற்றுக்கொடுக்கிறீங்க.”
ஜெயசீதாவுக்கு அந்த வார்த்தைகள் சான்றிதழைவிடப் பெரியவையாக இருந்தது. அவளுக்கு பட்ட பரிசுகள், புகழ், எல்லாமே மாணவர்களின் அடுத்த நிலைக்கான அடிக்கல்லாக இருந்தது. ஆனால் வீட்டில் அவளுக்கு அது ஒரு சோதனையாகவே இருந்தது.
அன்றிரவு அவள் கணவன் பரமேஸ்வரன் வழக்கம்போல மதுவை மூச்சில் கலந்து பேசினான். “உனக்கு இப்ப நெறைய பறக்குற மாதிரி தெரியுதே. என்ன அம்மா, நீ பெரிய அமைச்சரா ஆகப்போற?”
அவள் அமைதியாய் சொன்னாள், “நான் ஒரு ஆசிரியைதான். ஆனா என்னால முடிந்த வரைக்கும் மற்ற பெண்களுக்கு உதவணும்.”
“அவளவுதான் எங்க வீட்டு நிலை!” அவன் கூசாமல் சிரித்தான். “நீ தான் சம்பாதிக்கிற, நீ தான் புகழ் வாங்குற, நா என்னம்மா இந்த வீட்டுல ஒரு பிசாசா?”
அவள் அதை ஏற்கும் மனநிலையிலே இல்லை. அவளது விழிகள் உறுதியோடு அவனை நோக்கின. “நீங்க என்ன பண்ணறீங்கன்னு எல்லாருக்குமே தெரியும். ஆனா என் பையனுக்கு ஒரு மாதிரியான வாழ்வு வேணும். அவன் என்னை நம்பி வளரறான்.”
அந்த சொற்கள் பாரமாக இல்லை, ஆனால் அந்த வீட்டில் அது ஒரு சுவரை உண்டாக்கியது. பரமேஸ்வரன் முதன் முதலாக அவளின் உரிமையின் மேன்மையை உணர்ந்தான். அவன் ஒரு வார்த்தையும் பேசவில்லை. ஆனால் ஜெயசீதா அன்றிரவு கார்த்திக்கிடம் ஒரு உண்மையை சொன்னாள்.
“நீ படிக்கணும். உன் அம்மா மாதிரி அல்ல, என்னை விட நல்ல மனிதனாக வளரணும்.”
கார்த்திக் மெதுவாக “சரி அம்மா” என்றான். அவன் கண்களில் அம்மாவின் மௌன போராட்டங்களின் பிம்பம் இருந்தது.
மறு வாரம் மாவட்ட அலுவலகத்தில் இருந்து தொலைபேசி வந்தது. “ஜெயசீதா மேடம், உங்களை வழிகாட்டு ஆசிரியராக தேர்ந்தெடுத்திருக்கோம். மூன்று மாத பயிற்சி இருக்கும். பிறகு, மற்ற ஆசிரியர்களுக்குத் தரமான பயிற்சி அளிக்க வேண்டியிருக்கும். இப்பொழுது நீங்க தயார் இருக்கிறீங்களா?”
அவள் பதில் சொல்ல சில வினாடிகள் எடுத்தாள். ஆனால் அந்த இடைவெளி பயத்தினால் அல்ல, பயணத்தினால். “நான் தயாரா இருக்கேன். ஆனா ஒரு சின்ன நிபந்தனை.”
“என்ன, மேடம்?”
“அந்த பயிற்சியில, நம்ம ஊர்ல இருக்குற பசங்க, குறிப்பா பெண் பசங்க, அவர்கள் ஆசிரியராக வரலாம்னு நம்பிக்கை இருக்க வேண்டாம். அவர்களுக்கும் ஒரு இடம் வேணும். பயிற்சியில் அவர்களையும் சேர்த்துக்கணும்.”
அந்த அலைபேசி சில வினாடிகள் அமைதியாய் இருந்தது. பிறகு, “நீங்க உண்மையா ஒரு ஆசிரியர், மேடம்” என்ற பதில் வந்தது.
அந்த வாரம் பள்ளிக்கூடத்தில் வித்தியாசமான ஒன்று நடந்தது. ஜெயசீதா மாணவர்களிடம் ஒரு புதிய கணம் திறந்தாள். “நம்ம ஊர்ல இருந்து யாராவது ஒரு நாள் கல்லூரிப் பேராசிரியர் ஆகணும். அது யாருன்னு தெரியல. ஆனா இந்த வகுப்புக்குள்ள இருக்குற ஒருத்தர் தான்.”
அவளது வார்த்தைகள், மழைக்காலத்தில விதைக்கும் விதைகளைப் போல் இருந்தது. மாணவர்கள் அதில் நனைந்தனர்.
வீட்டிற்கு வந்ததும், அவள் கணவனை பார்த்தாள். “நா மூன்று மாதம் பயிற்சிக்குப் போறேன்.”
அவன் மண்ணைப் போல அமைதியாயிருந்தான். “நீ சொல்றதுல தவறு எதுவும் இல்ல. ஒரு நேரத்துல நானும் உன்னைப்போல ஏதாவது ஆவணும்னு நினைச்சேன். ஆனா என்னால முடிந்தது இல்ல.”
அவள் அருகே போனாள். “இப்பவே முடிந்ததுன்னு யாரும் சொல்லல. நீ கார்த்திக்குக்கு மாதிரி ஒரு பிதாவா இருக்கணும். உன் முயற்சி அவனுக்குத் தேவையா இருக்கு.”
அந்த இரவு, மழையில்லாத இரவு. ஆனால் ஜெயசீதா உளத்தில், ஒரு பெரிய வெளிச்சம் பிறந்தது. அவள் ஒளி வீசியது வெறும் பள்ளிக்கூடமே அல்ல. அது குடும்பத்தைத் தொடங்கியது.
பகுதி 4 – பயிற்சியும் பக்கவழிகளும்
மாவட்ட பயிற்சி மையம் ஒரு பெரிய சிமெண்ட் கட்டிடம். வெளியே ஒரு கடிகாரக் கோபுரம், உள்ளே வெறும் சுவர், அரைக்கற்கள், நாற்காலிகள் நிறைந்த கூட்ட அரங்கம். ஜெயசீதா அந்த இடத்தை முதன்முறையாக பார்க்கும் போது, பள்ளிக்கூடத்தில் மாணவர்களுடன் இருந்த மனநிலையை நினைத்தாள். அந்த அமைதியை இங்கே மீண்டும் உருவாக்க முடியுமா? என்ற கேள்வி அவளுக்குள் எழுந்தது. ஆனால் அவள் அஞ்சவில்லை. உண்மையில், பல ஆண்டுகளாகவே அவள் பலரின் அரைவழிக் கதைகளை நிறைவுக்குக் கொண்டுவந்தவள்.
பயிற்சி வகுப்பில் இருந்த மற்ற ஆசிரியர்கள் வெவ்வேறு கிராமங்களில் இருந்தவர்கள். ஒருவர் பழநிக்குப் பக்கத்து ஊர், இன்னொருவர் நாகர்கோவிலில் இருந்து வந்திருந்தார். அவர்கள் அனைவரும் ஜெயசீதாவை முதலில் ஒரு சாதாரண ஆசிரியையாகவே பார்த்தார்கள். ஆனால் அவள் வகுப்புகளுக்குள் காலடி வைத்ததும், அவர்கள் எண்ணங்கள் மாறத் தொடங்கின.
“பயிற்சி என்பது வெறும் புத்தகம் படிப்பது மட்டும் அல்ல,” ஜெயசீதா ஆரம்பிக்கிறாள். “நாம் ஒரு மாணவனின் வாழ்க்கையில் எழுத்துக்களை மாத்திரமல்ல, ஓர் எதிர்காலத்தையும் எழுதறோம்.”
அவளுடைய வார்த்தைகள் எளிமையானவை, ஆனால் அந்த வார்த்தைகளில் உயிர் இருந்தது. பேச்சின் பின் வந்த நிலவேண்டும் போல, அரங்கம் அமைதியாக இருந்தது.
முதல் வாரம் முடிந்தபோது, பயிற்சி இயக்குநர் ஜெயசீதாவிடம் சொன்னார், “உங்களைப் பார்த்தால் பயிற்சி என்பது ஒரு திறமையை வளர்க்கும் விஷயம் இல்ல, ஒரு மனிதநேயத்தை பகிரும் முயற்சி போலத் தெரிகிறது.”
அவள் சிரித்தாள். “நான் பள்ளிக்கூடத்திலே படிக்கும் போது எதுவும் புரியாம இருந்தேன். ஆனா ஒரு ஆசிரியை வந்து ‘நீ பேசற மாதிரி ஒரு ஆசிரியா ஆகணும்’னு சொன்னார். அப்ப தான் எனக்கு எதுக்காக படிக்கிறேன், என்கிற உரிமை வந்துச்சு. இப்போ நான் அதை வேறொரு பசங்களுக்கு கொடுக்கிறேன்.”
இரண்டாவது வாரம் ஒரு சவாலாக இருந்தது. ஒரு பட்டிமன்ற பயிற்சி அமர்வில், ஒரு ஆண் ஆசிரியர், “பெண் ஆசிரியர்கள் பெரும்பாலும் வீட்டுப் பசைகளுக்கு அவசரமாக இருக்கிறாங்க. பயிற்சியில் ஈடுபாடு குறைவா இருக்கும்” என்றார்.
அந்த வார்த்தைகள் அரங்கத்தில் தூக்கத்தை கிளப்பியது. ஜெயசீதா மெதுவாக நின்றாள்.
“நீங்கள் சொல்வது உண்மைதான். வீட்டுப் பசங்கள், சமையல், கணவன் கோபம், பொருளாதார துயரம்—இதெல்லாம் ஒரு பெண் ஆசிரியருக்கு இடையே வரும். ஆனா இதைத் தாண்டி அவங்க இன்னும் ஒரு வகுப்பறையில நிக்கறாங்கன்னா, அது ஈடுபாடு இல்லன்னு அர்த்தம் இல்ல. அது தான் ஈடுபாட்டின் உண்மை வடிவம்.”
அந்த அரங்கம் கைகொட்டியது. அந்த நாள் முதல் ஜெயசீதாவைப் பற்றி ஒரு புதிய மரியாதை உருவானது. மற்ற ஆசிரியர்களும் நேரத்தில் வரத் தொடங்கினர், முன்வந்து கேள்வி கேட்கத் தொடங்கினர். அவள் நடத்தும் ஒவ்வொரு அமர்வும் வாழ்க்கையை நெருக்கமாகப் பேசுவதாக அமைந்தது.
மூன்றாவது வாரம், ஒரு மாணவி ஆசிரியர், சுந்தரி, அவளிடம் நெருக்கமாக வந்து, “நான் உங்கள் மாதிரியான ஆசிரியை ஆகணும்னு ஆசைப்படுறேன், ஆனா நா ஒரு இடத்துல நின்னுட்டேன். என் கணவன் என் வேலைக்கு எதிர்ப்பு காட்டுறாரு. நா என்ன பண்ண?”
ஜெயசீதா அவளிடம் நேரடியாக பார்த்தாள். “நீங்க உங்களோட கதையை எழுத ஆரம்பிச்சிட்டீங்க. நிறுத்த வேண்டிய அவசியமில்லை. கொஞ்சம் நேரம் ஆகலாம். ஆனா எழுதுங்க. பயம் வந்தா எழுதுங்க. கோபம் வந்தாலும் எழுதுங்க.”
சுந்தரி அழ ஆரம்பித்தாள். “எனக்கு ஒருவேளை இந்த பயிற்சி எதுவும் பெரிதா தெரியலை, ஆனா உங்களைப் பார்த்ததில இருந்து, என் வாழ்கை ஆரம்பிக்கற மாதிரியா இருக்கு.”
அந்த வாரத்தில், ஜெயசீதா ஒரு புதிய வகுப்பை நடத்தினாள்—பெண் ஆசிரியர்களுக்கான நெறிமுறைகள். அந்த வகுப்பில் அவள் சொன்னது புத்தகத்தில் இல்லாத பாடங்கள்.
“ஒரு பெண் ஆசிரியர் என்றாலே பள்ளிக்கூட வாசலில் எப்போதும் சோதனை காத்திருக்கிறது. ஆனா அந்த சோதனைக்குள்ள நடக்கிற ஒவ்வொரு அடி தான் எதிர்காலமான உறுதிப் பாதை.”
பயிற்சி முடியும் நேரம் வந்தது. மாவட்ட அலுவலர் அவளிடம் சொன்னார், “நாங்கள் இந்த மையத்துக்கு நிரந்தர பயிற்சியாளராக உங்களை வேண்டுகிறோம். ஆசைப்படுகிறீர்களா?”
அவள் சிரித்தாள். “நான் ஒரு பள்ளிக்கூட ஆசிரியைதான். ஆனா என் குரல் இது போல பரவனும் என்றால், நான் தயார்.”
அந்த மையத்தில் எழுந்த ஒவ்வொரு குரலும், ஜெயசீதாவின் பாதையில் புதிய ஒளியைக் கொண்டு வந்தது.
பகுதி 5 – வீடு ஒன்று, வெளிச்சம் இரண்டு
பயிற்சி முடிந்தும், மாவட்ட அலுவலகம் நிரந்தர பயிற்சியாளராக அழைத்தும், ஜெயசீதா பள்ளிக்கூடத்திற்கு திரும்ப வேண்டுமா, இல்லையா என்ற குழப்பத்தில் இருந்தாள். அது வெறும் வேலை மட்டும் இல்லை, அவளது அடையாளம். பள்ளியின் குழந்தைகளும் அவளுக்காகக் காத்திருந்தார்கள். ஆனால் பயிற்சி மையம், அவளுடைய வார்த்தைகளால் எழுந்த பெண் ஆசிரியர்களின் சிற்றலைகள்—அவளுக்கு இரண்டும் பிரியமாய் இருந்தது.
அந்த இரவு வீட்டில் அவள் கார்த்திக்கிடம் கேட்டாள், “நீ என்ன நினைக்கற?”
கார்த்திக், பள்ளிக்கூட பாகுபாடுகள் குறித்த கட்டுரை ஒன்றை எழுதிக் கொண்டிருந்தான். “நீ பைல ஏற்கனவே பள்ளி வந்ததாலே என் நண்பர்கள் என்னை மதிக்கறாங்க அம்மா. இப்ப நீ பயிற்சி மையத்துல இருந்தா, இன்னும் நிறைய பேர் பயனடையுவாங்க.”
அவள் மகிழ்ந்தாள். பையனின் பார்வை அவளுக்குச் சரியான நெறி காட்டியது.
அடுத்த நாள் பள்ளிக்கூடம் போனதும், வள்ளி அக்கா அவளை பார்க்கும் நேரத்தில் சொன்னாள், “மேடம், நீ இங்க இல்லாத நாள்ல, பசங்களுக்கு மாறி போச்சு. நீங்க வந்ததுலாம் தெரியாம பசங்க ஓடிச்சுட்டாங்க.”
ஜெயசீதா வாசலுக்கு நுழையும் முன், அந்தக் குழந்தைகளின் சத்தமும், வகுப்பறையின் வாசனையும் அவளை வலிக்கச் செய்தது. அவளது நிலைதான் பள்ளிக்கூடத்துக்குள் இருந்த ஒளி.
அந்த நேரத்தில் தலைமை ஆசிரியர் நாகராஜன் நேரில் வந்தார். “ஜெயசீதா மேடம், மாவட்டத்திலிருந்து கடிதம் வந்திருக்கிறது. உங்களை நம் மாவட்ட ஆசிரியர் பயிற்சித் திட்டத்தில் தலைவராக நியமிக்கிறார்கள். பக்கம் பக்கம் ஊர்களுக்குப் போய் மற்ற ஆசிரியர்களை பயிற்சி அளிக்க வேண்டுமாம். நாளைக்கு அலுவலகத்தில் சேர்ந்தாகணும்.”
அவள் நிலைத்திருந்தாள். அந்த வார்த்தைகள் அவளுடைய வாழ்க்கையில் ஓர் புதிய பரிசு போல இருந்தது. ஆனால் இந்தப் பரிசு பழையதையும் திரும்பப்பெற வேண்டியதுமாயிருந்தது.
இரவில் பரமேஸ்வரனிடம் சொன்னாள். “நான் பள்ளிக்கு வர முடியாம போகும்.”
அவன் கேட்டான், “பக்கத்து ஊர்களா?”
“ஆமா, பயிற்சி அளிக்க. பசங்களுக்கு உதவற ஆசிரியர்களை உருவாக்க.”
அவன் மெதுவாக சொன்னான், “நீ இவ்வளவு பெரிய விஷயமா இருக்கேன்னு எனக்கே புரியல. நான் உன்னை இப்படி மதிக்கறதுல தவறி விட்டேன் போல.”
அவள் அமைதியாயிருந்தாள். “நான் உன்னிடம் மதிப்பு கேக்கலை. ஆனால் என்னால் நீ என்னை ஒரு புதிய கண்ணோட்டத்தில் பார்ப்பதற்கு வழிவகை செய்தேனேன்னா, அதே போதும்.”
அடுத்த சில வாரங்கள் ஜெயசீதாவுக்கு பரபரப்பாக இருந்தது. ஒவ்வொரு புதிய ஊருக்கும் போனாள். வெறும் நூல்கள் இல்லாத பள்ளிகளில், ஆசிரியர்களுடன் பேசினாள். “வகுப்பறை என்பது ஒரு சுவரல்ல. அது ஒவ்வொரு மாணவனுடைய கனவுகளுக்கான கதவாக இருக்கணும்,” என்றாள்.
அவளது பயிற்சியில் இருந்த புது ஆசிரியர் ஒருவர்—மீனா—ஒரு நாள் எழுந்து நின்று சொன்னாள், “ஜெயசீதா மேடம், எனக்கு நீங்க சொன்னதால, நா என் தலையில் ஒட்டிக்கிட்டு இருந்த ‘நான் பத்தாதவங்க’னு இருந்த எண்ணத்தை தூக்கி எறிஞ்சுட்டேன்.”
அவள் கண்ணில் நீர். ஒரு ஆசிரியையின் வெற்றி அதுதான்—ஒரு நபருக்குள் உள்ள இருண்ட அறைக்குள் ஓர் ஜோதி புகட்டுவது.
மாதங்கள் கடந்தன. ஜெயசீதா இப்போது நூற்றுக்கும் மேற்பட்ட ஆசிரியர்களுக்குப் பயிற்சி அளித்தவள். மாவட்ட ஆட்சியர் ஒரு நாள் நேரில் வந்து பாராட்டினார். “நீங்கள் பள்ளிகளை மட்டும் மாற்றலை. வாழ்க்கைகளையே மாற்றறீங்க.”
பரமேஸ்வரன் இப்போது வீட்டை நிர்வகிக்க ஆரம்பித்திருந்தான். பையனை பள்ளிக்கு அனுப்ப, சமையல் பார்க்க—all without complaint. ஒரு மெல்லிய மாற்றம், ஆனால் தெளிவானது.
அந்த இரவு, ஜெயசீதா தன் அறையில் நின்று, பழைய சான்றிதழ்களை எடுத்தாள். முதல் பரிசு, முதல் புகழ்—all reminders of her journey. ஆனால் அவள் முகத்தில் ஒரு சிரிப்பு. அது கடந்த வெற்றிகளுக்கானது இல்லை. அது இன்னும் வரவிருக்கும் காலத்துக்கான நம்பிக்கையின் ஒளி.
பகுதி 6 – விழிகள் விரியும் வட்டம்
மாவட்டம் முழுவதும் பயிற்சி அளித்து வந்த ஜெயசீதாவுக்கு, வாரம் தோறும் புதிய ஆசிரிகள், புதிய கதைகள், புதிய கண்ணோட்டங்கள் சந்திப்பாக வந்தன. ஒவ்வொரு பயிற்சி மையமும், ஒவ்வொரு வகுப்பறையும், ஒரு புது சோதனையை மீறியவள் போல ஓர் உற்சாகத்துடன் சென்றாள். ஆனால் அதே நேரத்தில், அவள் மனதின் ஓரத்தில் ஒவ்வொரு சூரியக் கதிரும் பரிசாக இல்லாமல், ஒரு சலிப்பும் உருவாக்கியது.
ஒருநாள் இரவு பயிற்சியில் இருந்து வீடு திரும்பும் போது, வழியில் மழை தொடங்கியது. மழைதான் அவளுக்கு எப்போதும் ஒரு மீள்மை. சிறு நீர்துளிகள் அவளது புடவிக்கு உண்டு வைத்த மேற்சுவர்களை நனைத்தன. அவளுக்கு திடீரென தோன்றியது—என்னுடைய பயணம் என்னை எங்க கொண்டு செல்கிறது? இது தொடரக்கூடியதா?
வீட்டில் கார்த்திக் வாசலில் காத்திருந்தான். “அம்மா, நாளை என் பள்ளிக்கூடத்தில் புத்தகக் கண்காட்சி இருக்கு. நீ வரவேணும்.”
அவள் சற்று சோர்வாக இருந்தாலும், முகத்தில் சிரிப்பு. “நிச்சயமா பா, நாளைக்கு எந்த பயிற்சியும் வைக்கலை. நீ தான் எனக்குப் பிரதானம்.”
அடுத்த நாள் பள்ளிக்கு அவள் கார்த்திக்குடன் சென்றாள். அவனது வகுப்பறையில், வரிசையாக புத்தகங்கள், பசுமை நிழலில் குசும்பை வண்ண துணிகள், குழந்தைகள் பார்வைபோல உயிரோட்டமாய் இருந்தது. கார்த்திக் ஒரு தாளில் தனது படைப்புகளை வைத்திருந்தான்—சிறு கதைகள், கவிதைகள், சமூக சிந்தனைகள்.
“இந்தக் கதையை எழுதினேன்னா, என் அம்மா மாதிரி ஒரு ஆசிரியை என் ஊர்ல இருந்தா, எல்லா பசங்கவும் படிக்குவாங்க,” என்று அவன் எழுதினிருந்தான்.
ஜெயசீதா அந்த வார்த்தைகளைப் பார்த்ததும், கண்களில் நீர் வந்தது. ஒரு பெண், தன் கனவுகளை வாழ்ந்ததின் முடிவாக, ஒரு பையன் தன் கனவுகளை எழுத ஆரம்பித்தான்.
அந்த நிகழ்ச்சியில் பள்ளி தலைமையாசிரியர் அவர்களும் வந்திருந்தார். “ஜெயசீதா மேடம், உங்களோட பையன் நல்லா எழுதறான். நம்ம ஊருக்கே ஒரு புதிய பத்திரிகையாளர் வந்துட்டாரோ?”
அவள் சிரித்தாள். “பத்திரிகையாளர் ஆனா பரவாயில்ல. ஆனா நல்ல மனுசனாவா வளரணும்.”
அந்த வாரம் மாவட்ட அலுவலகத்திலிருந்து ஒரு புது அழைப்பு வந்தது. “மாநில அளவிலான ஆசிரியர் பயிற்சி மாநாட்டுக்கு நீங்கள் நம்ம மாவட்டத்திலிருந்து பிரதிநிதியாக தேர்வு செய்யப்படுகிறீர்கள்.”
ஜெயசீதா அதைப் படிக்கும்போது ஒரு கனவுப்போல் இருந்தது. தனக்குள் ஒரு இரண்டாவது குரல் கேட்டது—”இதுவே உன்னுடைய எல்லையா? இல்ல, ஆரம்பமா?”
வீட்டில் அவள் அந்தச் செய்தியை பகிர்ந்தபோது பரமேஸ்வரன் மெதுவாக சொன்னான், “நான்… நான் மன்னிப்பு கேக்கணும். நீ எவ்வளவு உயரத்தில் இருக்கணும், என் காரணமா நிறுத்திட்டேன்.”
அவள் அருகே வந்து உட்கார்ந்தாள். “நீ என்னை நிறுத்தல. நான் சில நேரத்தில் தானாக நிறுத்திட்டேன். ஆனா பயம் வந்தாலும், நான் மேல போற நெறியை பார்த்தேன். நீ இப்ப அதை நம்பறீயா? அதே போதும்.”
பரமேஸ்வரன் தலை குனிந்தான். அது அவனது ஒப்புதல்.
அந்த இரவு ஜெயசீதா தனது பழைய நினைவுப் புத்தகத்தை எடுத்து எழுதி வைத்தாள்:
“ஒரு ஆசிரியை, குழந்தைகளுக்கே அல்ல, வீட்டுக்கும், சமூதாயத்துக்கும் ஒளி கொடுக்கிறாள். ஒவ்வொரு தினமும், ஒரு ஆசிரியையின் காலடி உலகை மாற்றும். நான் அந்த ஒளியின் சின்னத் தீபமாவது இருக்கலாம்.”
பகுதி 7 – உயரங்கள் நெருங்கும் நேரம்
மாநில ஆசிரியர் பயிற்சி மாநாடு சென்னையில் நடத்தப்படுவதாகும். ஜெயசீதா ஒருபோதும் அவ்வளவு பெரிய மாநாட்டில் கலந்துகொண்டதில்லை. அரசின் அதிகாரிகள், கல்வியியல் வல்லுநர்கள், மற்றும் இந்தியாவின் பல்வேறு மாநிலங்களில் இருந்து வந்த ஆசிரியர்கள் அனைவரும் ஒன்றாக கூடியிருந்தனர். அந்த கூட்டத்தில் ஒரு சிறிய கிராமம் சேர்ந்த ஜெயசீதா ஒரு பேசுபவராக இருக்கிறாள் என்பது, தனக்கே ஒரு வியப்பாக இருந்தது.
அவள் சென்னைக்கு புறப்பட்ட நாள், பரமேஸ்வரன் தானாகவே எல்லா ஏற்பாடுகளையும் செய்திருந்தான். அவளுக்குத் தேவையான புடவை, நோட்டு, பேனா எல்லாம் பேக்கில் வைத்திருந்தான். “நீங்க பயணம் பண்ணும் போது எந்த சந்தேகமும் இல்லாம இருக்கணும்,” என்றான்.
அந்த நாள், ஜெயசீதாவுக்கு புது பிறவியாக இருந்தது.
சென்னையில் நடந்த அந்த மாநாட்டின் மேடையில் அவளது பெயர் அழைக்கப்பட்டது. “திருமதி ஜெயசீதா, புதுக்கோட்டை மாவட்டத்திலிருந்து, சிறந்த விளக்கப் பயிற்சி வழங்குநர். இவரது உரைத் தலைப்பு – ‘மனிதநேய ஆசிரியர்: ஒரு வரலாற்றுப் பொறுப்பு.’”
அவள் மேடையில் நடந்தாள். அந்த இருள்மயமான கூட்ட அரங்கத்தில், ஒளிக்கதிர்கள் அவளுடைய முகத்தைத் தொட்டது. அவள் பேச தொடங்கினாள்.
“நம்முடைய மாணவர்கள் புத்தகங்களை மட்டுமல்ல, நம்ம பார்வையையும் படிக்கிறார்கள். ஒரு ஆசிரியின் கண்களில் ஒரு மாணவன் பசியையும் காண வேண்டும். அவர் குரலில் ஒரு பையனின் பயத்தையும் புரிய வேண்டும். அப்ப தான் ஆசிரியர் என்பது ஒரு பொது வேலை அல்ல, ஒரு தனி பொறுப்பு.”
அரங்கம் முழுவதும் கைதட்டல். அதன் பின் நடந்த கேள்வி-பதில் அமர்வில், ஒருவரும் கேட்டார்: “ஜெயசீதா மேடம், உங்களுடைய பயணத்துக்கு முதன்மை தூண்டுகோள் என்ன?”
அவள் சிரித்தாள். “ஒரு நாள் ஒரு பையன் என்னை ‘நீ வாழறது போல நானும் வாழணும்’ன்னு சொன்னான். அது தான் எனக்கு இந்தப் பாதையை சுட்டிக் காட்டியது.”
மாநாடு முடிந்ததும், ஆளுநர் அவர்களே பாராட்டி, பார்வையில் விழித்த நெஞ்சோடு, “நீங்கள் தமிழ்நாட்டின் ஆசிரியர்களுக்கே ஒரு மாடல்,” என்றார்.
திரும்பும் ரயிலில், ஜெயசீதா அந்த நிகழ்வை நினைத்தாள். இப்போது அவள் பயணிக்கிற பாதை தனிப்பட்டதல்ல. அது ஒரு சமூகத்தின் விதி மாத்தும் பாதை. வீடு திரும்பியதும், கார்த்திக் ஓடிவந்து அவளை அணைத்தான்.
“நம்ம பள்ளி ஆசிரியரா இருந்தீங்க, இப்ப எல்லாருக்கும் ஆசிரியை ஆனீங்க!” அவன் முகம் வெண்ணிலா போலப் பிரகாசித்தது.
வீட்டில் பரமேஸ்வரன் அவளிடம் சும்மாகக் கேட்டான், “அடுத்தம் என்ன?”
அவள் சற்று யோசித்தாள். “நாம ஒரு மாறுபட்ட கல்விப் பயணம் தொடங்கணும். அது சின்ன ஊர்களில் இருந்து ஆரம்பிக்கணும்.”
அந்த இரவு, ஜெயசீதா மீண்டும் ஒரு நூலை எடுத்தாள். தலைப்பு – கிராம ஆசிரியின் கனவுகள்.
அவள் முதல் பக்கம் எழுதினாள்:
“இந்த உலகம் ஒரு பெரிய வகுப்பறை. ஒவ்வொரு மழையும் ஒரு பாடம். ஒவ்வொரு மாணவனும் ஒரு பக்கம். ஆசிரியைகள் தான் அந்த நூலின் எழுத்தாளர்கள்.”
பகுதி 8 – ஒரு பெண் எழுதும் வரலாறு
மாநாட்டின் வெற்றிக்குப் பிறகு ஜெயசீதாவின் வாழ்க்கை ஒரு புதிய அத்தியாயத்துக்குள் நுழைந்தது. மாவட்ட கல்வித்துறையிலிருந்து ஒரு புதிய வேலைப்பதவிக்கான அழைப்பு வந்தது – “கிராமப்புற கல்வி மேம்பாட்டு பணிக்குழுவின் தலைமை.” இது வெறும் பாராட்டு அல்ல, ஒவ்வொரு கிராம பள்ளிக்கூடத்தையும் மாற்றும் ஒரு முயற்சிக்கு தலைமை வகிக்கும் வாய்ப்பு.
ஜெயசீதா மறுக்கவில்லை. ஆனால் ஒவ்வொரு முடிவும் அவளுக்கு ஒரு கேள்வியைத் தூண்டியது—“நான் எதற்காக இந்த பயணத்தில் வந்தேன்?”
அவளின் பதில் ஒரே மாதிரி இருந்தது: “ஒரு பெண் ஒரு நாள் சுவரில் எழுதினாள். அதில் எழுத்துக்களும், மாணவனின் கனவுகளும் ஒன்றாக இருந்தன. அந்த எழுத்து அழியக்கூடாது.”
அவள் தற்போது கார்த்திக்கின் பள்ளிக்கூடம் மட்டும் அல்ல, அருகிலுள்ள ஆறு பள்ளிகளுக்கும் சுயமுயற்சி வகுப்புகளை உருவாக்கினாள். பெற்றோர்களுக்கான கூட்டங்கள் நடத்தினாள். ஆசிரியர்கள் மற்றும் மாணவர்களுக்கு பாராட்டுச் சான்றிதழ்கள் வழங்கினாள்.
ஒருநாள் அவளது மாவட்டத்தில் நடந்த நிகழ்ச்சியில், ஒரு சிறுமி மேடையில் வந்து பேசினாள். “நான் ஒரு ஆசிரியரா ஆகணும். ஏனென்றால் என் ஊர்ல ஜெயசீதா மேடம் இருக்காங்க.”
அந்த சொல்லுகள், மேடையில் நின்ற ஜெயசீதாவின் உள்ளத்தில் நெகிழ்ச்சியையும் பொறுப்பையும் ஒன்றாக தூண்டின. அவள் புரிந்தாள்—இது வெறும் ஒரு பெண்ணின் கதை அல்ல. இது ஒரு தலைமுறையின் தொடக்கம்.
அந்த இரவு, வீட்டில் பரமேஸ்வரன் அவளிடம் சொன்னான், “இப்போ எனக்கு புரிகிறது. நா என்ன பண்றதுன்னு தெரியாம ஒரு ஜீவனோட நிழலா இருந்தேன். நீ உன்னோட ஒளியோட என் நிழலை கூட உருப்படியா மாற்றிட்ட.”
அவள் சொன்னாள், “நமக்கு ஒவ்வொருவருக்கும் ஒளி இருக்குது. யாரோ ஒருவர் அதை தட்டிச் சொன்னாலே போதும். என் ஒளி நீங்க அடக்கல, நீங்க தான் அதை மேல கூட்டினீங்க.”
சில வாரங்களுக்குப் பிறகு, ஜெயசீதா ஒரு நாள் சிறிய பள்ளிக்கூட வாசலில் நின்றாள். அவள் பார்வையில் ஒரு புதிய சிறுமி, தூக்கி வைத்த புத்தகப்பையில் பள்ளிக்குள் நுழைந்தாள். அவளது முகத்தில் ஒரு கனவின் உறுதி. அந்தக் கணம், ஜெயசீதாவுக்கு வாழ்க்கையின் முழுமையை உணர வைத்தது.
அவள் மெல்ல நினைத்தாள்:
“நான் என்னை இழந்துவிட்டேன் என்று நினைத்த நாளில்தான் நான் என்னை மீட்டேன். என் இரவில் சூரியன் எழுந்தது. அந்த சூரியனை நானே தீட்டினேன்.”
****




